Herevaluatie van medicatie in woonzorgcentra: BVAS waarschuwt voor een verschuiving van de medische verantwoordelijkheden
BVAS pleit voor multidisciplinaire samenwerking, op voorwaarde dat die gebaseerd is op een echte complementariteit van competenties en een duidelijke afbakening van de verantwoordelijkheden. Precies op die punten roept het project waarbij apothekers de medicatie van bewoners van woonzorgcentra herevalueren, vragen op bij BVAS.
Een behandeling herevalueren gaat verder dan het analyseren van geneesmiddelen
BVAS erkent ten volle de expertise van de apotheker op het vlak van geneesmiddelen, interacties en medicatieveiligheid. Die expertise is complementair aan die van de arts en draagt bij tot een kwaliteitsvolle multidisciplinaire zorg.
Ze kan echter niet in de plaats komen van de globale klinische beoordeling die noodzakelijk is voor elke therapeutische beslissing. Daarbij moet rekening worden gehouden met de diagnose, comorbiditeiten, de evolutie van de gezondheidstoestand, de therapeutische doelstellingen en de globale situatie van de bewoner.
De behandelende arts moet daarom een centrale rol blijven spelen bij therapeutische beslissingen, in afstemming met de coördinerend en raadgevend arts, terwijl de expertise van de apotheker deze zorg op een zinvolle manier aanvult.
Welke concrete meerwaarde voor de bewoner?
Voor BVAS kan de uitbreiding van de taken die aan apothekers worden toevertrouwd geen doel op zich zijn. De essentiële vraag moet blijven: welke concrete meerwaarde biedt deze nieuwe organisatie voor de bewoner?
De herevaluatie van de medicatie door de apotheker moet dan ook het voorwerp uitmaken van een grondige en transparante evaluatie van de klinische meerwaarde, met name wat betreft het verminderen van bijwerkingen, valincidenten of ziekenhuisopnames en, ruimer, het verbeteren van de levenskwaliteit.
Meer algemeen verdedigt BVAS het principe dat elke uitbreiding van bevoegdheden binnen de gezondheidszorg gebaseerd moet zijn op duidelijke wetenschappelijke evidentie en op een transparante evaluatie van de resultaten voor de patiënten.
Verantwoordelijkheden moeten duidelijk worden afgebakend
Het herevalueren van een behandeling roept ook de vraag naar de klinische verantwoordelijkheid op en beperkt zich niet tot het analyseren van een lijst met geneesmiddelen. Daarbij moet rekening worden gehouden met de volledige klinische situatie van de patiënt: zijn aandoeningen, voorgeschiedenis, de evolutie van zijn gezondheidstoestand, zijn therapeutische doelstellingen en de redenen die tot het voorschrijven van de behandeling hebben geleid.
Wie draagt de verantwoordelijkheid wanneer een aanbeveling leidt tot een wijziging van de behandeling? Wie staat vervolgens in voor de opvolging van de bewoner? En hoe kan worden gegarandeerd dat de verschillende interventies onderling coherent blijven?
Voor BVAS betekent multidisciplinaire samenwerking niet dat de rollen onderling inwisselbaar worden. De arts blijft verantwoordelijk voor de diagnose en de therapeutische beslissingen, terwijl de farmaceutische expertise de zorg voor de patiënt aanvult. Een duidelijke afbakening van de rollen is essentieel om een samenwerking te garanderen die zowel veilig als doeltreffend is.
In woonzorgcentra is het dan ook noodzakelijk om de rolverdeling en samenwerking tussen de apotheker, de behandelende arts en de coördinerend en raadgevend arts nauwkeurig vast te leggen.
De onafhankelijkheid van de evaluatie garanderen
BVAS vestigt ook de aandacht op de onafhankelijkheid van de zorgverlener die de herevaluatie uitvoert.
Wanneer de apotheker die de medicatie analyseert ook betrokken is bij de levering van geneesmiddelen aan het woonzorgcentrum, moeten er garanties worden ingebouwd om elk reëel of vermeend risico op belangenconflicten te voorkomen.
De onafhankelijkheid en transparantie van het systeem zijn onontbeerlijk om het vertrouwen van zowel de bewoners als de zorgverleners te behouden.
Samenwerken betekent niet dat verantwoordelijkheden worden overgedragen
BVAS staat volledig achter samenwerking tussen artsen, apothekers en andere zorgverleners wanneer die een echte meerwaarde biedt voor de zorg voor de bewoners.
Die samenwerking moet echter gebruikmaken van de complementariteit van de verschillende expertises en mag er niet toe leiden dat taken die tot de medische besluitvorming behoren, geleidelijk aan andere zorgverleners worden toevertrouwd. Deze bezorgdheid kadert binnen het bredere standpunt van BVAS ten aanzien van de geleidelijke verschuiving van traditioneel medische taken naar apothekers.
Voor BVAS moeten drie voorwaarden de herevaluatie van medicatie in woonzorgcentra sturen: een aangetoonde meerwaarde voor de bewoner, een duidelijke afbakening van de verantwoordelijkheden en een gegarandeerde onafhankelijkheid. Multidisciplinariteit moet de kwaliteit van de zorg versterken, niet de verantwoordelijkheden van degenen die de zorg verlenen vertroebelen. Het doel moet voor iedereen hetzelfde blijven: de patiënt de meest geschikte en veilige behandeling bieden, die zo goed mogelijk is afgestemd op zijn klinische situatie.
Dr. Patrick Emonts
BVAS-ABSyM Voorzitter